Do udziału w programie rezydencji Art of Remembrance wybrano czterech artystów. Każdy z nich, goszcząc w jednym z czterech europejskich miejsc pamięci związanych z II wojną światową, stworzy nową pracę dla danego miejsca inspirowaną lokalną historią, kulturą pamięci i społecznością. Rezydencje odbywają się od wiosny 2025 do początku 2026 roku i zakończą się wystawą objazdową. Poniżej można dowiedzieć się więcej o każdym z artystów.
Miejsce rezydencji: Fundacja Nuto Revelli, Paraloup, Włochy
Rebekka Bauer jest niemiecką artystką wizualną, tworzącą w obszarze fotografii, instalacji, tekstu, performansu i publikacji artystycznych. Mieszka i pracuje w Lipsku, gdzie aktywnie działa w kolektywie kuratorskim Kunstverein Leipzig. Jej praktyka wyrasta z zainteresowania kulturą pamięci, ze szczególnym uwzględnieniem historii osobistych i międzypokoleniowych. Korzystając z materiałów archiwalnych, znalezionych przedmiotów i odniesień autobiograficznych, Bauer bada, w jaki sposób intymne doświadczenia splatają się z szerszymi procesami historycznymi, zwłaszcza z dziedzictwem II wojny światowej.
Bauer studiowała scenografię i sztuki piękne w Salzburgu, Wiedniu i Lipsku. Jej prace były prezentowane na licznych wystawach i festiwalach w Niemczech, Austrii i innych krajach europejskich. Opublikowała także kilka książek artystycznych i tekstów w publikacjach zbiorowych. Jej projekty często zgłębiają emocjonalny wymiar pamięci rodzinnej, zwracając uwagę na kwestie płci, opieki i sfery domowej oraz przekładając złożone narracje emocjonalne na formy dotykowe i przestrzenne.
Opinia jury
Propozycja Rebekki Bauer oferuje intymne i oryginalne spojrzenie na pamięć oraz historię II wojny światowej, koncentrując się na niedostatecznie reprezentowanych perspektywach, zwłaszcza doświadczeniach kobiet, struktur rodzinnych i pracy emocjonalnej. Jej twórczość wychodzi poza tradycyjne formy upamiętniania i podejmuje refleksję nad samą kulturą pamięci, przesuwając uwagę z narracji heroicznych na mikrohistorie, które rezonują ponad pokoleniami.
Jury szczególnie doceniło międzypokoleniową głębię jej podejścia, przemyślany język materialny instalacji i książek oraz umiejętność łączenia prywatnych historii z ogólnymi pytaniami kulturowymi. Jej duża wrażliwość, szczególnie w pracy ze złożonymi archiwami i narracjami emocjonalnymi, sprawia, że jest bardzo dobrze przygotowana do pracy z lokalnymi społecznościami.
Projekt zaproponowany przez nią w Paraloup łączy krytyczną przenikliwość z poetycką subtelnością — cechy doskonale odpowiadające idei projektu Art of Remembrance.
Miejsce rezydencji: Bastogne War Museum, Belgia
Raphaël Dallaporta jest francuskim artystą i fotografem znanym z rygorystycznego konceptualnie, opartego na badaniach podejścia do współczesnych sztuk wizualnych. Jego praca często przecina się z archeologią, historią, prawem i nauką oraz rozwija poprzez współpracę ze specjalistami z tych dziedzin. Za pomocą fotografii, filmu i instalacji Dallaporta bada systemy i struktury — zarówno widoczne, jak i ukryte — które kształtują naszą relację z wiedzą, pamięcią i przestrzenią.
Studiował w paryskiej Gobelins School of Image, a następnie w Fabrica we Włoszech, a także był rezydentem Villa Medici (Académie de France à Rome). Prace Dallaporty prezentowano w ważnych instytucjach, m.in. Centre Pompidou, Foam Amsterdam, Musée de l’Élysée w Lozannie i Bibliothèque nationale de France. Jego projekty obejmują zarówno wielkoformatowe filmy immersyjne, jak i kameralne badania fotograficzne, a jego publikacje spotkały się z dużym uznaniem krytyki. Niezależnie od medium, jego prace skłaniają odbiorców do refleksji nad tym, jak historia jest zapisywana, przekazywana dalej i zachowywana.
Opinia jury
Propozycja Raphaëla Dallaporty jest przemyślanym i poetyckim podejściem do krajobrazu pamięci wojennej. Projekt bada trwałą obecność drzew jako niemych świadków konfliktu, tworząc subtelny dialog między technologią a naturą. Opierając się na badaniach historycznych i współczesnych narzędziach, takich jak LiDAR i skanowanie dronem, artysta chce uwidocznić niewidoczne ślady pozostawione przez bitwę o Ardeny i pokazać, jak z czasem działalność człowieka wpływa na środowisko.
Jury doceniło przejrzystą strukturę projektu oraz jego silną spójność wizualną i konceptualną. Skupienie na nieformalnych praktykach pamięci — rytualnych gestach, symbolicznych miejscach i naturalnych znakach — wnosi do projektu bogaty, ludzki wymiar. Tematy odnowy, dziedzictwa i nakładania się warstw czasu zostały ujęte precyzyjnie, łącząc aspekt fizyczności miejsca z szerszą refleksją nad pamięcią i historią zbiorową.
Dzięki wyrafinowanemu językowi artystycznemu i wrażliwości zarówno na kontekst, jak i symbolikę, jego propozycja silnie współgra z celami projektu Art of Remembrance.
Miejsce rezydencji: Muzeum Pamięci Sybiru, Polska
Juhana Moisander jest fińskim artystą tworzącym angażujące instalacje wideo łączące dźwięk, performans i scenografię. Jego prace badają psychologiczny wymiar pamięci zbiorowej, mitów kulturowych i rytuałów społecznych, często odwołując się do historii sztuki, religii i folkloru. Moisander tworzy starannie skomponowane, nastrojowe przestrzenie, w których odbiorcy mogą zastanowić się nad emocjonalnymi i symbolicznymi warstwami wspólnego ludzkiego doświadczenia.
Ukończył studia z zakresu sztuk pięknych i medioznawstwa w Finlandii i szeroko prezentował swoje prace w fińskich muzeach oraz za granicą. Jego indywidualne wystawy odbywały się m.in. w EMMA – Espoo Museum of Modern Art, Mikkeli Art Museum i Gallery Hippolyte, a jego dzieła znajdują się w kilku kolekcjach publicznych. Moisander łączy choreografowany ruch z elementami audiowizualnymi w wielowarstwowych kompozycjach badających napięcia między przeszłością a teraźniejszością, władzą a podatnością na zranienie oraz jednostką a grupą.
Opinia jury
Propozycja Juhany Moisandera wyróżniła się przejrzystością, siłą wizualną i dojrzałością konceptualną. Projekt łączy refleksję historyczną ze współczesnymi odniesieniami za pomocą wyrafinowanego języka audiowizualnego. Jury doceniło czytelną strukturę jego podejścia — każdy element proponowanej instalacji niesie odrębny przekaz, zachowując równowagę między poetycką abstrakcją a historyczną głębią.
Umiejętność Moisandera łączenia immersyjnego wideo, dźwięku i obiektów rzeźbiarskich prowadzi do powstania silnie nastrojowych przestrzeni wykraczających poza tradycyjne formy narracji. Czerpiąc z osobistej historii rodzinnej oraz wojennych doświadczeń łączących Finlandię i Polskę, jego projekt dla Muzeum Pamięci Sybiru buduje przekonujący pomost między traumą przeszłości a współczesnymi wyzwaniami, w szczególności narastającą polaryzacją społeczną.
Wyrafinowane wykorzystanie przestrzeni, wysoka jakość realizacji oraz przemyślane połączenie materiałów archiwalnych z zaangażowaniem społeczności sprawiają, że jest wyjątkowo ważną częścią projektu Art of Remembrance.
Miejsce rezydencji: La Coupole, Francja
Gail Ritchie jest północnoirlandzką artystką wizualną mieszkającą w Belfaście. W swojej praktyce bada emocjonalne skutki konfliktu, pamięci i straty, posługując się rysunkiem, rzeźbą, instalacją i badaniami. Dzięki wykształceniu zarówno w naukach politycznych, jak i sztukach pięknych wnosi do swojej twórczości perspektywę interdyscyplinarną, analizując, w jaki sposób historie są uwewnętrzniane i zapamiętywane w czasie. Jej podejście jest głęboko refleksyjne i często wykorzystuje materiały archiwalne, osobiste narracje oraz przestrzenie niosące znaczenie symboliczne lub emocjonalne.
Prace Ritchie były szeroko prezentowane w Wielkiej Brytanii, Irlandii i na arenie międzynarodowej, m.in. na wystawach i w projektach poświęconych pamięci, doświadczeniu wojskowemu i konfliktowi w Irlandii Północnej. Artystka uczestniczyła w rezydencjach i projektach badawczych z instytucjami akademickimi, środowiskami weteranów i instytucjami publicznymi. Jej prace znajdują się w kilku kolekcjach publicznych i prywatnych, m.in. National Museums of Northern Ireland i Arts Council of Northern Ireland. Wieloletnie zainteresowanie tym, jak miejsce i kultura materialna kształtują pamięć wyznaczało kierunek rozwoju jej twórczości.
Opinia jury
Zgłoszenie Gail Ritchie wyróżniało się głębią, klarownością i inteligencją emocjonalną. Jej propozycja ma mocne podstawy konceptualne i odwołuje się do bogatej tradycji artystycznej i teoretycznej, aby badać długotrwały wpływ wojny. Jury szczególnie zainteresowała jej zdolność łączenia pamięci osobistej i społecznej oraz wrażliwe podejście do archiwów historycznych i narracji związanych z konkretnym miejscem.
Do tematu II wojny światowej podchodzi nie dydaktycznie, lecz z poetycką powściągliwością, pozostawiając przestrzeń na refleksję i niejednoznaczność. Zainteresowanie architekturą i atmosferą wybranego miejsca, a także napięciem między technologiczną przeszłością a współczesnymi zagrożeniami, dodaje jej poszukiwaniom artystycznym ważną warstwę. Różnorodność skali i otwartość przewidywanego rezultatu świadczą o jej doświadczeniu i elastyczności — cechach szczególnie ważnych w przypadku wystawy objazdowej.
Jej wrażliwość, połączona z bogatym doświadczeniem rezydencyjnym i wystawienniczym, sprawia, że wnosi do projektu Art of Remembrance uważny i wyrazisty głos.
