Wystawa

Art of Remembrance prezentuje współczesne dzieła sztuki powstałe podczas rezydencji artystycznych realizowanych w miejscach pamięci związanych z II wojną światową w różnych częściach Europy. Prace te, tworzone w oparciu o materiały archiwalne, kontakt z naturą, konsultacje z historykami oraz wspomnienia lokalnych społeczności, ukazują pamięć jako żywy i nieustannie kształtowany proces. Wystawa stanowi wprowadzenie do projektu, przedstawia artystów i ich drogę twórczą oraz prezentuje dzieła, które za pomocą środków współczesnej sztuki podejmują na nowo refleksję nad historią II wojny światowej.

Jak pamiętać o wojnie w czasie, gdy odchodzą jej świadkowie, a jej ślady stają się coraz trudniejsze do uchwycenia?

Art of Remembrance łączy współczesne dzieła sztuki powstałe w ramach rezydencji artystycznych, organizowanych w europejskich miejscach pamięci związanych z II wojną światową. Artyści zostali zaproszeni do spędzenia czasu w przestrzeniach naznaczonych wojną – pracowali z historykami i lokalnymi społecznościami, wykorzystując archiwalia i krajobraz, tworząc nowe prace oparte na bezpośrednim doświadczeniu, a nie na odległej interpretacji.

Wystawa traktuje pamięć jako coś kruchego i wciąż kształtującego się – formowanego nie tylko przez pomniki i oficjalne narracje, lecz także przez materialne ślady, codzienne gesty oraz przejawy troski i przetrwania, które trwają przez pokolenia. Drzewa noszące ślady wybuchów, podziemne konstrukcje odzyskiwane przez naturę, pamiętniki, pieśni, przedmioty codziennego użytku i cielesna obecność tworzą wspólny język, dzięki któremu przeszłość może być na nowo przywoływana i przeżywana.

Artyści podejmują w swoich pracach te wątki pamięci, które często pozostają niewidoczne: to, co dzieje się w obrębie rodzin; rolę kobiet w ruchu oporu i w codziennym przetrwaniu; nie-ludzkich świadków historii takich jak zwierzęta czy krajobraz; powolne procesy, w których trauma przenika miejsca i ciała. Zamiast heroicznych przedstawień, prace koncentrują się na intymności, uważności i doświadczaniu zmysłami.

Wobec historii skrajnej przemocy, artyści unikają dosłownego obrazowania okrucieństwa. Sięgają raczej po sugestię, metaforę i materialną obecność, otwierając przestrzeń do osobistego zaangażowania się odbiorcy.

Art of Remembrance nie proponuje jednej opowieści o przeszłości. Wystawa pokazuje sztukę współczesną jako miejsce spotkania wielu pamięci – takich, które mogą wybrzmiewać równolegle, być kwestionowane i wciąż na nowo przywoływane tu i teraz.

Miejsce rezydencji
Paraloup, Fundacja Nuto Revelli
Włochy
Biografia

Rebekka Bauer jest niemiecką artystką wizualną, której zainteresowania obejmują fotografię, instalację, tekst, performans oraz publikacje artystyczne. Mieszka i pracuje w Monachium oraz Lipsku. W swojej twórczości analizuje pamięć międzypokoleniową oraz codzienne formy oporu, tworząc instalacje oparte na badaniach, zakorzenione w lokalnych historiach i osobistych narracjach. Często pracując z materiałami archiwalnymi, obiektami znalezionymi oraz odniesieniami autobiograficznymi, Bauer analizuje, w jaki sposób doświadczenia intymne splatają się z szerszymi procesami historycznymi – zwłaszcza tymi związanymi z dziedzictwem II wojny światowej.

Artystka studiowała scenografię i sztuki piękne w Salzburgu, Wiedniu i Lipsku, a jej prace były prezentowane na licznych wystawach i festiwalach w Niemczech, Austrii oraz innych częściach Europy. Jest również autorką wielu książek artystycznych oraz tekstów publikowanych w projektach zbiorowych. Jej projekty często zagłębiają się w emocjonalne aspekty pamięci rodzinnej, ze szczególną uwagą poświęconą płci, opiece i sferze domowej, przekładając złożone narracje emocjonalne na formy dotykowe i przestrzenne.

Strona internetowa

Proces artystyczny i doświadczenie rezydencji

Rezydencja Rebekki Bauer w Paraloup była kształtowana przez intensywny kontakt z górskim krajobrazem, lokalną pamięcią o działaniach antyfaszystowskich oraz biografiami kobiet zaangażowanych we włoski ruch oporu. Odosobnienie miejsca sprzyjało zarówno samotności, jak i współzależności – stanowi to warunek, który Bauer uznaje za kluczowy dla zrozumienia życia partyzanckiego w górach, gdzie autonomia i zbiorowa zależność współistniały. Pobyt i praca w Paraloup pozwoliły jej bezpośrednio doświadczyć tej napiętej relacji, co znalazło odzwierciedlenie w twórczości artystycznej skupionej na rytmie, powtarzalności i codziennych gestach.

Spotkania z historykami, rodzinami byłych partyzantów oraz członkami spółdzielni działającej w Paraloup odegrały centralną rolę w jej procesie twórczym. Zamiast traktować to miejsce jako zamkniętą przestrzeń historyczną, Bauer postrzegała je jako zmieniające się środowisko kształtowane przez ciągłe akty dbania i przekazywania pamięci. Te współczesne praktyki życia wspólnotowego stały się nierozerwalne z jej badaniami historycznymi, wzmacniając jej zainteresowanie formami oporu i konspiracji, które wykraczają poza bohaterskie narracje.

Wśród najważniejszych postaci badań Bauer znalazła się Lidia Beccaria Rolfi – partyzantka, deportowana do obozu Ravensbrück, a później świadkini historii. Poprzez dzienniki, rysunki, korespondencję i fotografie rodzinne artystka analizowała, w jaki sposób pamięć wykracza daleko poza okres wojny i jest podtrzymywana przez dekady dawania świadectwa, edukacji i pracy emocjonalnej. Szczególną uwagę poświęcono tekstom Rolfi powstałym w czasie jej uwięzienia, w których nauka, wyobraźnia i uważność wobec codzienności stawały się strategiami przetrwania. Dla Bauer praktyki te ukazują opór nie tylko jako akt sprzeciwu, lecz jako długotrwałe zobowiązanie do troski, odpowiedzialności i wytrwałości w relacjach z innymi.

W trakcie rezydencji Rebekka Bauer łączyła badania archiwalne z poznawaniem terenu, obserwacją oraz zbieraniem materiałów. Pozwalając, by dystans i refleksja kształtowały ostateczną formę pracy, traktowała produkcję artystyczną jako powolny proces, w którym materiały historyczne, osobiste spotkania oraz współczesne kwestie ekologiczne stopniowo się splatają.

Miejsce rezydencji
Bastogne
Belgia
Biografia

Raphaël Dallaporta jest francuskim artystą i fotografem znanym z konsekwentnego, opartego na badaniach podejścia do współczesnej sztuki wizualnej. Czerpiąc z archeologii, historii i nauki, współpracuje ściśle z badaczami, rozwijając wizualne protokoły, które przekształcają ukryte lub zapomniane obiekty i terytoria w martwe natury i pejzaże.

Studiował w École des Gobelins de l’Image w Paryżu, a następnie w Fabrica we Włoszech, był także rezydentem Villi Medici (Francuskiej Akademii w Rzymie). Jego prace były szeroko prezentowane na wystawach międzynarodowych i znajdują się w najważniejszych kolekcjach publicznych, m.in. w Centre Pompidou, Maison Européenne de la Photographie (Paryż), Photo Elysée (Lozanna), New York Public Library oraz Getty Center (Los Angeles).

Jego projekty obejmują zarówno wielkoformatowe filmy immersyjne, jak i instalacje oparte na czasie, zakorzenione w badaniach fotograficznych, a  publikacje monograficzne artysty spotkały się z dużym uznaniem krytyków. Pracując w różnych mediach, Dallaporta konsekwentnie skłania odbiorców do ponownego przemyślenia relacji między postępem technologicznym a rozwojem człowieka.

Strona internetowa

Proces artystyczny i doświadczenie rezydencji

Raphaël Dallaporta potraktował  swoją rezydencję w Muzeum Wojny w Bastogne jako powolny, oparty na miejscu proces badawczy, zakorzeniony w krajobrazach belgijskich Ardenów. Punktem wyjścia było pytanie: co pozostaje, gdy znikają świadkowie – ludzie? Bardzo szybko centralnym motywem jego pracy stały się drzewa – rosnące przy drogach, w lasach i na dawnych polach bitew. Jako żywe, milczące byty niosą historię zapisaną nie w opowieści, lecz w samej materii.

Pracując w Bastogne, Dallaporta badał liczne miejsca związane z końcową fazą II wojny światowej. W regionie, gdzie historia militarna i narracje heroiczne są nadal silnie obecne, świadomie przesunął uwagę z czynów zbrojnych na anonimowe, często pomijane formy świadectwa. Ścisła współpraca z pracownikami muzeum i lokalnymi ekspertami pozwoliła mu zbudować zaufanie, korzystać z miejscowych archiwów oraz płynnie przechodzić między badaniami historycznymi, pracą terenową a eksperymentem artystycznym.

W Bois du Beleu artysta badał miejsce wystrzelenia 8 września 1944 roku pierwszej operacyjnej rakiety V2 – wydarzenia, które jednocześnie oznaczało przyspieszenie rozpoczęcia ery podbojów kosmicznych i śmierć siedmiu cywilów na przedmieściach Paryża. Na miejscu dawnego tajnego stanowiska startowego Dallaporta sfotografował dwa ponadstuletnie drzewa iglaste, których asymetryczny wzrost wciąż nosi ślady pożaru wywołanego startem rakiety. Symboliczne deformacje drzew łączą biologiczny stres zapisany w drewnie z przełomowym momentem w historii ludzkości: bronią, która później stała się fundamentem eksploracji przestrzeni kosmicznej.

Na polu bitwy Bois Jacques artysta zwrócił się ku współczesnym gestom pamięci. W tym miejscu żadne drzewa nie pochodzą z czasu walk – wszystkie wyrosły już po wojnie. Odwiedzający spontanicznie układają tu krzyże z gałęzi, wpisując własne akty pamięci w krajobraz. Te kruche, anonimowe rytuały stały się istotnym punktem jego pracy.

Równie ważną rolę odegrały badania archiwalne. Zdjęcie lotnicze ze stycznia 1945 roku, przedstawiające wieś Bizory w końcowej fazie bitwy o Ardeny, skłoniło artystę do refleksji nad dystansem, abstrakcją i spojrzeniem z wojskowej perspektywy. Spotkania z historykami, leśnikami, grupami szkolnymi, odwiedzającymi ukształtowały praktykę opartą na dialogu, przekazywaniu wiedzy i współobecności. W trakcie rezydencji każdy gest – fotografowanie, zbieranie materiałów, cięcie drewna czy rytuał upamiętnienia – Dallaporta rozumiał jako część szerszego procesu przywracania temu terytorium o wyjątkowo trudnej historii możliwości ponownego użytkowania.

Miejsce rezydencji
Muzeum Pamięci Sybiru
Polska
Biografia

Juhana Moisander jest fińskim artystą, którego twórczość koncentruje się na immersyjnych instalacjach wideo łączących obraz, dźwięk, performans i elementy scenograficzne. W swoich pracach bada psychologiczne aspekty pamięci zbiorowej, mitów kulturowych i rytuałów społecznych, często odwołując się do historii sztuki, religii i folkloru. Moisander tworzy starannie skomponowane, nastrojowe przestrzenie, w których odbiorcy mogą zastanowić się nad emocjonalnymi i symbolicznymi wymiarami wspólnego ludzkiego doświadczenia.

Ukończył studia z zakresu sztuk pięknych i medioznawstwa w Finlandii, a jego prace były prezentowane zarówno w fińskich muzeach, jak i na wystawach międzynarodowych. Miał wystawy indywidualne m.in. w EMMA – Espoo Museum of Modern Art, Mikkeli Art Museum czy Gallery Hippolyte, a jego dzieła znajdują się w kilku kolekcjach publicznych. W swojej praktyce Moisander łączy choreografię ruchu z elementami audiowizualnymi, tworząc wielowarstwowe kompozycje badające napięcia między przeszłością a teraźniejszością, siłą a kruchością, jednostką a wspólnotą.

Strona internetowa

Proces artystyczny i doświadczenie rezydencji

Rezydencja Juhany Moisandera w Muzeum Pamięci Sybiru w Białymstoku rozwijała się wokół miejsca naznaczonego kolejnymi falami deportacji, przymusowych przesiedleń i przemocy. Muzeum opowiada o losach lokalnych społeczności, z których część mieszkańców została wywieziona na Syberię w czasie sowieckiej okupacji, a pozostali doświadczyli kolejnej okupacji – niemieckiej. Historie te silnie rezonowały z osobistym doświadczeniem artysty, którego rodzina wywodzi się ze środowiska deportowanych Karelczyków. To zestawienie polskich i fińskich doświadczeń wojennych stało się jednym z najważniejszych punktów odniesienia dla jego pracy.

Moisander realizował swoją rezydencję poprzez połączenie badań historycznych, obserwacji architektury i eksperymentów artystycznych. Podczas pierwszego pobytu w Białymstoku latem 2025 roku zapoznał się ze zbiorami muzeum i prowadził rozmowy z zespołem kuratorskim, co pozwoliło wykrystalizować główną ideę projektu. Drugi pobyt, pod koniec 2025 roku, poświęcony był nagraniom oraz testowaniu możliwości instalacji w przestrzeni muzealnej. W całym procesie artysta pozostawał świadomy politycznej i emocjonalnej wrażliwości pamięci historycznej w Polsce, gdzie narracje o martyrologii i bohaterstwie wciąż mają szczególne znaczenie. Z szacunku dla lokalnej publiczności świadomie zrezygnował z bezpośredniego przedstawiania okrucieństwa, wybierając język sugestii, symbolu i emocjonalnego oddziaływania.

Kluczowym elementem metody pracy Moisandera jest traktowanie obrazu, dźwięku i przestrzeni jako jednej, wzajemnie powiązanej całości wchodzącej w dialog z konkretnym miejscem. W czasie rezydencji współpracował z lokalną aktorką i jej kilkuletnim synem, przygotowując i filmując oszczędną, intymną scenę opartą na codziennych gestach i relacjach między nimi. Proces pracy przebiegał powoli i elastycznie, dostosowując się do rytmu obecności dziecka oraz ciągłej refleksji nad tym, w jaki sposób obraz, dźwięk i przestrzeń mogą przekazywać doświadczenie traumy historycznej bez jej dosłownego ilustrowania.

Rezydencja stała się tym samym przestrzenią uważnego przekładu: pomiędzy historią osobistą a zbiorową, przeszłością a teraźniejszością oraz pomiędzy odniesieniami osadzonymi w lokalnych kontekstach kulturowych a szerszym europejskim językiem wizualnym.

Miejsce rezydencji
La Coupole
Francja
Biografia

Gail Ritchie jest artystką wizualną pochodzącą z Belfastu w Irlandii Północnej. W swojej twórczości podejmuje tematykę konfliktu, pamięci i żałoby, wykorzystując
rysunek, rzeźbę oraz instalację. Wykształcenie w zakresie nauk politycznych oraz sztuk pięknych pozwala jej stosować perspektywę interdyscyplinarną, w której analizuje, w jaki sposób historia jest internalizowana i zapamiętywana w czasie. Jej prace mają charakter refleksyjny i często odnoszą się do materiałów archiwalnych, narracji osobistych oraz przestrzeni o symbolicznym i emocjonalnym znaczeniu.

Twórczość Ritchie była szeroko prezentowana w Wielkiej Brytanii, Irlandii oraz na arenie międzynarodowej, m.in. w projektach i wystawach poświęconych pamięci, doświadczeniu militarnemu oraz konfliktowi w Irlandii Północnej. Jej wieloletnie zainteresowanie tym, jak pamięć jest kształtowana przez miejsce i kulturę materialną, pozostaje jednym z głównych punktów odniesienia jej działalności artystycznej. Prace artystki znajdują się w zbiorach National Museums of Northern Ireland oraz Northern Ireland Government Collection. W 2025 roku Ritchie otrzymała Major Individual Artist Award przyznawaną przez Arts Council Northern Ireland w uznaniu dla jej dorobku.

Strona internetowa

Proces artystyczny i doświadczenie rezydencji

Rezydencja Gail Ritchie w La Coupole była kształtowana przez długotrwałe przebywanie w miejscu, gdzie spotykają się architektura, technologia i przemoc. Już pierwsze zetknięcie się z monumentalną podziemną strukturą – jej skalą, złożonością, tunelami, archiwami i otaczającym ją krajobrazem – stało się kluczowe dla jej badań. Zamiast podążać liniową ścieżką pracy, Ritchie przyjęła otwartą, eksploracyjną metodę, pozwalając, by pomysły wyłaniały się stopniowo poprzez powtarzane wizyty, obserwację i działania twórcze.

Dostęp do archiwów i zamkniętych części tuneli oraz współpraca z zespołem La Coupole umożliwiły jej poruszanie się pomiędzy materiałem historycznym, doświadczeniem architektury a współczesną interpretacją. Jej codzienna obecność w miejscu – dojazdy z Saint-Omer, praca w niewielkim pomieszczeniu na terenie muzeum oraz obserwacja zwiedzających – ugruntowały rezydencję nie tylko w badaniach, ale także w doświadczeniu „tu i teraz”.

Jednym z powracających napięć w jej pracy w La Coupole było współistnienie sprzecznych narracji: ambicji naukowych i pracy przymusowej, postępu technologicznego i ludzkiego cierpienia, marzeń o podboju kosmosu i rzeczywistości wyzysku. W archiwum znajdowała przedmioty, które silnie rezonowały z jej pracą twórczą – od należącego do Maurice’a Bourdona zeszytu z przepisami, będącego aktem wyobrażeniowego przetrwania w warunkach niedostatku, po fotografie Hectora, laboratoryjnej myszy wysłanej w kosmos, a następnie poddanej sekcji. Te odkrycia pogłębiły jej zainteresowanie tym, w jaki sposób życie – ludzkie i nie-ludzkie – jest kształtowane, instrumentalizowane i podporządkowane systemom władzy.

Czas i transformacja stały się kluczowymi pojęciami organizującymi jej pracę. Samo miejsce La Coupole przeszło wiele przemian: od kamieniołomu, przez bazę rakietową, po zbombardowaną ruinę i miejsce stopniowo odzyskiwane przez naturę. Rezydencja pozwoliła Ritchie powoli przepracowywać te warstwy, w których materia, metafory i pytania narastają stopniowo. Cały ten proces, oparty na rysunku, modelowaniu i pracy w technice asamblażu, traktuje tworzenie jako formę myślenia – tymczasową, asocjacyjną i otwartą na niejednoznaczność pamięci.

MATKA

Juhana Moisander

Instalacja wideo – 5 min 55 s
2026

Zamiast bezpośrednio odtwarzać religijny motyw Piety, Moisander traktuje go jako wizualny punkt wyjścia zakorzeniony w polskiej pamięci kulturowej. Postacie ukazane są w naturalnych rozmiarach, w zaciemnionej, zamkniętej przestrzeni, co sprzyja intymnemu odbiorowi. Ich przerywany subtelnymi gestami bezruch przywołuje skojarzenia z troską, kruchością i zawieszonym czasem.
Dźwięk odgrywa w pracy kluczową rolę. Odwołując się do piosenek dziecięcych i kołysanek jako nośników pamięci zbiorowej, artysta pokazuje, jak łagodne formy mogą zawierać w sobie doświadczenie pęknięcia i straty. Warstwa dźwiękowa MATKI nawiązuje do polskiej kołysanki, której spokojna powierzchnia skrywa niepokojące tony. Dźwięk staje się w ten sposób emocjonalnym medium łączącym osobiste doświadczenie z historią przymusowych przesiedleń.

Lyrics – Sparks´tale

From the ashpan, toward Wojtuś,
A little spark is blinking,
Come, I’ll tell you a fairy tale,
The tale will be long.

Once there was a princess,
She fell in love with a minstrel,
The king threw them a wedding feast
And that’s the end of the tale…

There once was Baba Yaga,
She had a candy cottage,
And inside that little house,
Strange things-hush, the spark went out.

Wojtuś looks, he looks, he thinks,
His little eyes are teary,
“Why did you tell me a lie?
Wojtuś will remember.”

“I’ll never believe you again,
Little spark so small,
You shine a moment, then go dark
And that’s the whole tale.”

There once was a king, there was a page,
There was a princess too,
They lived on seas, they knew no storms

It’s absolutely true.

The king was in love, the page was in love,
They both loved the princess,
And she loved them both as well
They all loved each other.

But then one day something happened,
Terrible beyond words:
A dog ate the king, a cat ate the page,
And a mouse ate the princess.

But don’t be sad, beloved child,
Don’t let this story grieve you
The king was made of sugar sweet,
The page of gingerbread,
And the princess, marzipan.

Bearing Lidia Beccaria Rolfi

Rebekka Bauer

Instalacja z kolorowych tafli szkła, wydruki inkjetowe, kwiaty i zioła,
sitodruk na jedwabiu, 2026
2026

Holding a pencil
Wydruki inkjetowe na kolorowym papierze A3, rysunki z dziennika Lidii
Beccarii Rolfi, KL Ravensbrück, 1945

Seria rysunków wykonanych przez Lidię Beccarię Rolfi podczas uwięzienia w obozie Ravensbrück. Te wyobrażone pejzaże, przywołujące jej rodzinny Piemont, pełniły funkcję mentalnego schronienia i strategii przetrwania. Wydrukowane na delikatnym papierze i prezentowane w nienachalny, niemonumentalny sposób, podkreślają kruchość, ulotność i tymczasowy charakter pamięci.

Stratum, Substratum
Układ kolorowych tafli szkła, fotografie z archiwum rodzinnego Lidii Beccarii
Rolfi (KL Ravensbrück i inne obozy), lata 60.

Fotografie z archiwum rodziny Rolfich zostały naniesione metodą sitodruku na kolorowe, ręcznie dmuchane tafle szkła o celowo wyszczerbionych krawędziach. Ukazują Lidię Beccarię Rolfi na różnych etapach życia, a także innych ocalałych, z którymi utrzymywała więzi przez całe życie. Szklane tafle przywołują jednocześnie intymność prywatnych archiwów i kruchość pamięci, wskazując na delikatność przekazu i ciągły wysiłek potrzebny, by pamięć mogła trwać.

Tissue
Sitodruk na jedwabiu, fragment tekstu z dziennika Lidii Beccarii Rolfi,
KL Ravensbrück, 1945

Tragkraft (Carrying capacity)
Kwiaty i zioła zebrane latem 2025 roku wraz z Cooperative Germinali w Paraloup

Ręcznie zapisany fragment dziennika Lidii Beccarii Rolfi zawiera listy dni tygodnia, przestrzeni domowych, czasowników i nazw jedzenia w języku francuskim i niemieckim. Powiększony i umieszczony na podłodze tekst przywołuje jej wysiłki związane z nauką języka oprawcy jako pragmatycznego sposobu przetrwania, a zarazem wyraża głód i tęsknotę. Starannie ułożone zioła i rośliny zebrane w Paraloup zostały dobrane ze względu na swoje właściwości lecznicze, odżywcze oraz ich symbolikę. Łączą doświadczenia niedostatku z praktykami troski, odżywiania i wiedzy ekologicznej.

Space Age Dawn

Raphaël Dallaporta

2 odbitki piezograficzne w ramach
2025

Space Age Dawn przedstawia ponadstuletnie drzewa iglaste rosnące na dawnym terenie startowym rakiet V2 w Bois du Beleu. Ich asymetryczny wzrost jest trwałym śladem po pożarze wywołanym przez start rakiety 8 września 1944 roku. Fotografie zestawiają kruche życie drzew z przełomowym momentem technologicznym: pierwszym w historii obiektem stworzonym przez człowieka, który dotarł w przestrzeń kosmiczną – osiągniętym dzięki rozwojowi broni w czasie wojny. Wizja postępu zostaje tu przeniesiona z maszyn na żywą materię, a sam czas staje się nośnikiem historii.

Stations of the Cross

Raphaël Dallaporta

14 odbitek piezograficznych w ramach
2025

Stations of the Cross dokumentuje prowizoryczne drewniane krzyże przynoszone przez odwiedzających pole bitwy w Bois Jacques. Utworzone z gałęzi zebranych na miejscu, tworzą one współczesny, zakorzeniony w naturze rytuał pamięci. Ujęta w sekwencji 14 „stacji” seria wpisuje się w ciągłość tych anonimowych gestów, w których upamiętnienie dokonuje się poprzez powtarzalność, a nie ustaloną formę.

War Tree

Raphaël Dallaporta

Fragment pnia dębu z wbitymi odłamkami szrapnela, metalowa opaska
2025

War Tree przedstawia fragment pnia dębu, w którym utkwiły odłamki pocisków. Został niedawno odnaleziony w rejonie Bizory, gdzie toczyły się walki w latach 1944–1945. Metalowe fragmenty są niemal niewidoczne z zewnątrz, ujawniają się dopiero w przekroju drewna, gdzie niebieskawy proces oksydacji podąża wzdłuż słojów. Praca odsłania pamięć zapisaną głęboko w materii, przekształcając drzewo w milczącego świadka, oraz naturalny zapis czasu, przemocy i odnowy.

Bizory (1945)

Raphaël Dallaporta

63 odbitki w ramach z passe-partout
2025

Bizory (1945) reinterpretuje wojenną fotografię lotniczą jako rozproszoną instalację złożoną z oprawionych odbitek ułożonych na podłodze. Obraz można odtworzyć jedynie poprzez ruch widza – zmieniający się dystans i perspektywa stopniowo składają krajobraz w całość. Ta transformacja przekształca strategiczne zdjęcie wojskowe w fizyczne, percepcyjne doświadczenie, w którym historia nie jest już oglądana z góry, lecz rekonstruowana krok po kroku poprzez bliskość i uwagę.

The Party

Gail Ritchie

Technika mieszana, farba emaliowa na talerzu vintage, aluminiowe jajko
2026

Praca The Party przedstawia ceramiczny talerz odnoszący się do dekoracyjnego przedmiotu z czasów nazistowskich Niemiec, na części powierzchni pokryty barwami kamuflażu rakiety V2. Obiekt, umieszczony na postumencie i zestawiony z aluminiowym jajkiem, łączy estetykę domowej dekoracji z militarną symboliką oraz wyobrażeniową twórczością kulinarną Maurice’a Bourdona, dla którego fantazje o jedzeniu stanowiły formę oporu w warunkach niedostatku.

Hector (In memorium 1961)

Gail Ritchie

Aluminium, płótno, drut
2026

W pracy Hector (In memoriam 1961) naturalnej wielkości aluminiowy szczur w kombinezonie antygrawitacyjnym zawieszony jest w przestrzeni. Odwołująca się do fotografii archiwalnej rzeźba upamiętnia Hectora – zwierzę laboratoryjne wykorzystane we francuskim programie kosmicznym, a następnie poddane sekcji.
Ritchie zestawia los Hectora z losem robotników przymusowych w La Coupole, traktowanych jako zasoby pozbawione sprawczości i wykorzystywanych w imię postępu.

Crater / Creatura

Gail Ritchie

Cykl 4 rysunków, ołówek i grawerunek na papierze akwarelowym Hahnemühle
2026

Underground
Landscape of war
Lunar
Ooid

Seria rysunków Crater/Creatura bada różne formy pustki i zranienia: podziemne tunele La Coupole, zbombardowany krajobraz wojenny, pokrytą kraterami powierzchnię Księżyca oraz owalny ślad powstały po upuszczeniu jajka na proszek betonowy. Prace łączą geologiczne, architektoniczne i cielesne formy pęknięcia, zestawiając krajobrazy ziemskie i kosmiczne z historiami przemocy i ludzkich aspiracji.

Macha

Gail Ritchie

Preparowany kruk, gniazdo z aluminium i srebrnego drutu, betonowe jajko, półka
2026

Instalacja Macha nawiązuje zarówno do symboliki oporu, jak i do współczesnej przyrody ożywiającej teren La Coupole. Użyte w instalacji materiały zestawiają kruchość z siłą poprzez ponowne wykorzystanie spreparowanego wcześniej kruka oraz pośrednie odniesienie do warunków przetrwania w czasie wojny.
W mitologii irlandzkiej Macha to potrójna bogini, często ukazująca się pod postacią kruka – zmiennokształtna postać związana z wojną i przemianą, a także ze śmiercią i narodzinami.

Katalog wystawy

Katalog pozwala lepiej poznać artystów, ich rezydencje artystyczne oraz dzieła prezentowane w ramach projektu Art of Remembrance.